Problemy ze strony kontrahenta

Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem niewypłacalności kontrahenta lub wystąpienia innej sytuacji powodującej potencjalne straty finansowe. O ile działania sił przyrody, czy też czynników zewnętrznych często nie dają się przewidzieć, o tyle można zadbać o to, aby w umowie znalazły się postanowienia, które będą w odpowiedni sposób zabezpieczać przedsiębiorcę przed kłopotami ze strony kontrahenta. Można przeciwdziałać jego nieuczciwości, ale również temu, żeby jego niezawinione problemy nie udzieliły się naszej działalności gospodarczej. Dobra umowa zminimalizuje ryzyko płynące z przyczyn leżących po stronie naszego kontrahenta. Poniżej prezentujemy kilka najprostszych narzędzi do tego celu.

Odsetki ustawowe to najczęściej za mało

Najczęstszym zabezpieczeniem jest uregulowanie w umowie kwestii naliczania odsetek. Zasadniczo w obrocie gospodarczym najczęściej funkcjonują odsetki ustawowe, nie wystarczają one jednak zazwyczaj na pokrycie „strat” związanych z opóźnionym otrzymaniem zapłaty. Koszty instrumentów finansowych pozwalających zapełnić tę lukę w płatnościach (np. faktoring, kredyt obrotowy itp.) najczęściej kosztują więcej. Taki mechanizm w pewnym sensie zachęca też do powstawania zatorów płatniczych, bo bardziej „opłaca” się opóźniać zapłatę na rzecz kontrahenta niż skorzystać z usług finansowych – w efekcie część przedsiębiorców nieuczciwie i świadomie kredytuje się w ten sposób środkami swoich kontrahentów. Nic nie stoi na przeszkodzie umownemu ustaleniu odsetek w innej (czyli wyższej) wysokości, o ile nie przekraczają one poziomu odsetek maksymalnych. To najłatwiejsze do zastosowania narzędzie przeciwdziałające temu zjawisku. Należy jednak mieć na uwadze istniejący w naszym prawie zakaz anatocyzmu, a więc zakaz naliczania odsetek od zaległych odsetek – przesadzać więc też nie można.

Kary umowne

Innym zabezpieczeniem jest wprowadzenie kary umownej. Stanowi ona zryczałtowaną postać odszkodowania. Po stronie wierzyciela nie musi nawet wystąpić precyzyjnie wyliczona szkoda, gdyż jedyną przesłanką konieczną do dochodzenia kary umownej jest niewykonanie zobowiązania przez drugą stronę. Kara umowna musi być dostosowana do typu umowy. Nie może być wygórowana, gdyż wówczas dłużnik może żądać zmniejszenia kary (tzw. miarkowanie kary umownej). Nie może też być nieadekwatna do sytuacji, znaczące kary umowne za oczywiście pozbawione znaczenia „występki” przeciwko umowie sąd może uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Kaucja

Zabezpieczenie w umowie może również przybrać formę kaucji. Wpłacana przy zawarciu umowy stanowi gwarancję otrzymania przez stronę środków finansowych w razie pojawienia się problemów przy wykonaniu umowy. Instrument ten pomaga więc zrealizować ewentualne przyszłe płatności. Przykładowo, kaucja w ramach umowy najmu zabezpiecza przed zniszczeniem sprzętu, kaucja w umowie dostawy i przechowania przed zniszczeniem towarów. W razie niewystąpienia takich problemów kaucja powinna zostać zwrócona w pełnej wysokości. Jednak, gdy spełnią się warunki do skorzystania z kaucji, wówczas nie trzeba mobilizować dłużnika do zapłaty sądownie. Odwrotnie – to na dłużniku będzie ciążył ciężar wszczęcia procesu, w którym będzie się starał wykazać, że pozbawiono go zwrotu kaucji niesłusznie.

Zaliczka i zadatek

Wbrew popularnej i błędnej opinii zaliczka i zadatek to nie to samo, ponieważ obie te instytucje działają inaczej. Zarówno zaliczka jak i zadatek mają zabezpieczać obie strony transakcji poprzez zwiększenie prawdopodobieństwa, że umowa zostanie zrealizowana. Zaliczka, którą wpłaca się na poczet wynagrodzenia, w przypadku gdyby umowa nie została wykonana, powinna zostać zwrócona. Inaczej sprawa wygląda przy zadatku – jeśli umowa nie została wykonana, strona może odstąpić od umowy i zatrzymać zadatek, chyba że sama go dała – wówczas może żądać nie tylko jego zwrotu, ale jeszcze zapłaty drugiej takiej kwoty. Jak widać skutki prawne zadatku są mocniejsze – strona, która nie realizuje umowy musi liczyć się ze stratą kwoty odpowiadającej zadatkowi.

Obsługa prawna Wrocław – potrzebujesz porady lub pomocy radcy prawnego? Skontaktuj się z nami!